كامل‌تر مىسازد و مىفرمايد : « دامهايش بر دست‌وپاى شما افتاده ( و به صورت بيماريها و حوادث دردناك ظاهر شده ) و مصائب و مشكلاتش سراسر وجود شما را احاطه كرده ( و از لابه‌لاى آنها چنگ و دندان نشان مىدهد ) ، تيرهايش شما را هدف قرار داده ( و هر لحظه ممكن است به سوى شما پرتاب شود ) و هيبت و صورت آن بر شما عظيم است ، و تجاوزش پىدرپى بر شما وارد مىگردد ( و هر لحظه گرگ اجل يكايك از اين گله مىبرد ) » ؛ ( قد أعلقتكم حبائله ، و تكنّفتكم « 1 » غوائله « 2 » ، و أقصدتكم معابله « 3 » . و عظمت فيكم سطوته و تتابعت عليكم عدوّته « 4 » ، و قلّت عنكم نبوته « 5 » ) . امام عليه السّلام در اين تعبيرات پرمعنا گاه مرگ را به صيّادى تشبيه كرده كه براى همهء انسانها دام گسترده است ، و گاه به تيراندازى كه تيرهايش به خطا نمىرود ، يا شمشيرزنى كه شمشيرش كارگر است . آرى ، انسان در هرچيز شك‌وترديد كند در مرگ و پايان زندگى ترديد نخواهد كرد . قوىترين قهرمانان جهان در برابر آن زانو مىزنند و هوشمندترين انسانها در دام آن گرفتار مىشوند و همين بس كه انبيا و اولياى الهى نيز از آن مستثنا نشدند و به فرمودهء قرآن : « كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ » « 6 » سپس امام عليه السّلام به هفت نكتهء ديگر دربارهء حملات مرگ به انسانها و ناتوانى انسان در برابر آن اشاره كرده ، مىفرمايد : « نزديك است سايه‌هاى تاريك مرگ شما را بپوشاند ، و شدّت بيماريش شما را فراگيرد ، و ظلمت شديد آسيبهاى آن بر شما مسلّط شود ، و تاريكى سكرات مرگ بر شما چيره گردد ، و دردهاى

--> ( 1 ) . « تكنّف » از ريشهء « تكنّف » به معناى احاطه كردن بر چيزى ، گرفته شده است . ( 2 ) . « غوائل » جمع « غائله » به معناى فساد و شرّ و حادثهء سنگين است . ( 3 ) . « معابل » جمع « معبل » بر وزن « مدخل » به معناى پيكان تير است . ( 4 ) . « عدوه » به معناى تعدّى و تجاوز است . ( 5 ) . « نبوه » به معناى كارگر نشدن و خطارفتن ضربهء شمشير و تير و مانند آن است . ( 6 ) . آل عمران ، آيهء 185 .